الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

27

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله حركت كرد و وارد بحران شد ؛ ولى كسى در آنجا نبود و به مدت ده شب در آنجا توقف كرد و با هيچ حركت مشكوكى مواجه نشد و بازگشت . واقدى مىنويسد : اين غزوه در چند شب بعد از حلول ماه جمادى الأول رخ داد . « 1 » ( 1 ) سرية قرده « 2 » واقدى مىگويد : اين سريه به فرماندهى زيد بن حارثهء كلبى ، پسر خواندهء رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله در جمادى الثانى به وقوع پيوست . سپس حديث آن را از محمد بن حسن بن اسامة بن زيد از پدرش از جدش نقل كرده و مىگويد : ( 2 ) نعيم بن مسعود أشجعى كه بر دين قوم خودش بود . از مكه به مدينه آمد و بر كنانة بن أبى الحقيق از بنى نضير وارد شد . . . و سليط بن نعمان بن اسلم پيش او مىرفت و - در آن زمان كه هنوز شراب‌خوارى حرام نشده بود - با هم خمر مىنوشيدند و در اين ميان نعيم گفت كه صفوان بن امية جمحى به همراه كاروانى از قريش كه شامل سيصد مثقال طلا و شمشى از نقره و يك ظرف نقره‌اى به وزن سى هزار درهم و كالاهاى ديگر است ، خارج شده است و در اين كاروان افرادى از قريش و از جمله حويطب بن عبد العزّى و عبد الله بن ربيعه شركت دارند و آنها به سوى ذات عرق رفته‌اند . « 3 » در همان ساعت سليط بن نعمان بن أسلم به سوى نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله رفت و اين خبر را به او داد . ( 3 ) رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله زيد بن حارثه را به همراه صد نفر سواره ارسال كرد و آنها متعرض كاروان شدند . در اين ميان بزرگان كاروان فرار كردند و مسلمانان فردى به نام فرات بن حيّان عجلى را اسير كردند و تفصيل خبر آن چنين بود كه : صفوان بن اميه روزى به يارانش گفت : ما را چه شده است كه در شهر خويش زمين‌گير شده‌ايم و از سرمايهء خود مىخوريم و نمىتوانيم خوب خرج كنيم . اين در حالى است كه ما در تابستان به سوى شام و در زمستان به سوى حبشه تجارت مىكرديم و محمّد و يارانش راه تجارت ما را به سوى شام بسته‌اند ؛ زيرا تمام ساكنان بين راه با آنها هم‌پيمان شده‌اند و حال نمىدانيم كه از كدام راه براى تجارت استفاده كنيم .

--> ( 1 ) مغازى واقدى ، ج 1 ، 196 - 197 و در نسخهء ديگرى آمده است كه اين غزوه در جمادى الثانى بوده است و با توجه به آنچه كه در سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 50 آمده است ؛ اوّلى ترجيح دارد . و واقدى سريهء قردة را در اول جمادى الثانى و بعد از سريهء بحران نقل مىكند و در الكامل ، ج 2 ، ص 99 از آن دو اين مطلب نقل گرديده است و در بحار الانوار ، ج 20 ، ص 90 از الكامل اين مطلب نقل شده است . ( 2 ) . قرده : در راه نجد به سوى عراق در ناحيهء ذات عرق كه بعد از ربذه و قبل از غمره قرار دارد ، چنان كه در الطبقات ، ج 2 ، ص 24 آمده است . ( 3 ) . ذات عرق : يكى از منزلگاه‌هاى بين راه به سوى عراق است و مرز ميان نجد و تهامه به شمار مىرود ، چنان كه در معجم البلدان ، ج 6 ، ص 154 آمده است .